Tanır Yassıhöyük, Kahramanmaraş ili Afşin ilçesinin yaklaşık 20 km kuzeyinde, Hurman Suyu’nun batı kıyısında yer alan ve 5,2 hektarlık alanı ile bölgenin en büyük höyüklerinden biridir. Yaklaşık 17 metre yüksekliğe sahip yerleşim, Afşin–Elbistan Ovası’nın tarihsel ve kültürel gelişimini anlamada kilit bir konumda bulunmaktadır. 1890’lı yıllardan itibaren bilim dünyasının dikkatini çeken höyük, Anadolu ile Mezopotamya arasındaki ticari ve idari ilişkilerin izlenebildiği önemli bir merkez olma potansiyeline sahiptir.

Kazılar, 2021 yılında başlatılmış; 2022’den itibaren Cumhurbaşkanı Kararlı Kazı statüsünde Doç. Dr. Elif Baştürk başkanlığında kesintisiz olarak sürdürülmektedir. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın izni ve katkılarıyla, Afşin Belediyesi’nin sponsorluğunda ve Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi adına yürütülen çalışmalar, höyüğün MÖ 6000’den MS 275’e kadar uzanan, yaklaşık 9 dönemlik kesintisiz bir yerleşim sürecine sahip olduğunu ortaya koymuştur.

Kazılarda; Geç Roma Dönemi’ne ait bazilika yapısı, Geç Demir Çağı’nda Pers dönemine tarihlenen idari mimari kompleks, Demir Çağı’na ait üretim ve depolama alanları, Tunç Çağı’nda Levant, Orta Anadolu ve Kuzey Suriye ile bağlantılı bulgular, ardından Koloni Çağı ve Hitit kültürüyle ilişkili buluntular, Geç Neolitik ve Kalkolitik dönemlere tarihlenen yerleşim ve mezarlar tespit edilmiştir.

Tanır Yassıhöyük kazıları, Anadolu’nun uzun süreli yerleşim tarihini ve bölgenin kültürel sürekliliğini belgeleyen çok katmanlı yapısıyla, bilim dünyasına yeni ve özgün veriler sunmaya devam etmektedir.